Wcześniejsze

2014/2015 2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006

Dolina Nilu i Kordofan - Polsko-Sudański Projekt Badań Naukowych w dolinie Nilu i w Kordofanie

WSTĘP

Na poczatku marca 2011 roku z Sudanu powrócili uczestnicy Polsko-Sudańskiej Ekspedycji Badawczej. Od początku stycznia prowadzili oni prace archeologiczne oraz etnograficzne w trzech rejonach tego rozległego kraju:

1.                dolina Nilu pomiędzy V Kataraktą, a połączeniem Nilu Białego i Błękitnego,

2.                północny Kordofan, w rejonie wzgórz Souani al-Songor,

3.                Banganarti oraz Selib, w dolinie Nilu między III a IV Kataraktą.

Ekspedycja ta jest początkiem trzy letniego projektu badawczego, który jest organizowany przez Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz National Corporation for Antiquities and Museums of Sudan. W projekcie biorą udział pracownicy oraz studenci polskich i sudańskich instytucji naukowych. Będą  to oprócz archeologów również etnolodzy oraz geodeci.

Przez pierwsze dwa tygodnie prowadzono badania w rejonie 1. Nasze prace koncentowały się wokół twierdz, które zostały zbudowane w czasach średniowiecznych królestw Makurii oraz Alodii. Dotychczas znane są tylko z krótkich wzmianek i nigdy nie były przedmiotem zaawansowanych badań.

Z kolei celem prac w okolicy wzgórz Souani al-Songour jest stworzenie map wszystkich dostępnych stanowisk archeologicznych. Obszar ten przez swoją trudną dostępność, bliskość względem niszczonego długoletnim konfliktem Darfuru oraz surowy klimat nigdy nie stał się obiektem systematycznych badań naukowych.

Banganarti oraz Selib to teren prac polskiej ekspedycji archeologicznej Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk oraz Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Misja jest kierowana przez dr Bogdana Żurawskiego. Uczestnicy naszej ekspedycji, przez ostatnie dwa tygodnie pobytu w Sudanie, wykonali na tych stanowiskach pomiary przy użyciu tachimetru elektronicznego.

 

SZCZEGÓŁY PIERWSZEGO SEZONU BADAŃ

Czas trwania: 9.01-4.03.2011 roku

Przeprowadziliśmy badania archeologiczne w dolinie Nilu, w rejonie twierdz Hosz esz-Szeitan, Wad Mukhtar (fot. 1) oraz Hosz el-Kab. Pierwsza z nich, nieznana z literatury okazała się być największą i najlepiej zachowaną. Wykonaliśmy pomiary przy użyciu tachimetru elektornicznego (Total Station) i prowadziliśmy jednocześnie badania powierzchniowe wokół, aby rozpoznać kontekst osadniczy. W okolicy Hosz esz-Szeitan zarejestrowaliśmy trzydzieści dwa stanowiska archeologiczne, zarówno pozostałości osad, jak i cmentarzysk. W rejonie Wad Mukhtar udało się zarejestrować tylko dwa, natomiast przy Hosz el-Kab czternaście. Architektura twierdz, mimo słabego stanu zachowania, okazuje się niezwykle interesująca. Dodaje ona ciekawe wątki do ogólnych rozważań nad architekturą obronną tej części świata, jak i nad historią średniowiecznych królestw.

 

 

Fot. 1. Północny kraniec VI Katarakty z pozostałościami fortu Wad Mukhtar (fot. Adrian Chlebowski).

 

W Kordofanie skoncentrowaliśmy się na obszarach wokół czterech wzgórz: Baklai, Nurein, Suoni al-Songor oraz al-Grian. Badania powierzchniowe ujawniły bogactwo archeologiczne tych rejonów. Zarejestrowano kilkadziesiąt cmentarzysk zarówno kurhanowych, jak i z grobami płaskimi. Pochodzą one z różnych okresów pradziejów i czasów historycznych tego słabo znanego regionu. Zastanawia niewielka liczba osad stałych. Największa z nich znajduje się na szczycie wzgórza Nurein, które jest częścią wygasłego wulkanu. Na rozległym plateau zarejestrowaliśmy około 70-80 pozostałości domów zbudowanych z kamienia na planie okręgu. Centralną częścią osady był mierzący około 100 metrów średnicy zbiornik, który w porze deszczowej kumulował cenną tutaj wodę (fot. 2). Od strony zachodniej osada była otoczona kamiennym murem. U stóp wzgórza znajdowały się cmentarzyska, na których prawdopodobnie chowano zmarłych mieszkańców wzgórza Nurein (fot. 3).

 

 

Fot. 2 Osada na szczycie wzgórza Nurein (fot. Łukasz Banaszek).

 

Jednym z uczestników ekspedycji był Piotr Maliński, etnolog, którego prace polegały na rejestrowaniu przekazów tradycji ustnej, dotyczących rejonów badań i obecnych tam reliktów kulturowych. Piotr dokumentował także wytwory tradycyjnego rzemiosła i rękodzieła. W jego pracy dużym ułatwieniem były ciągłe zaproszenia gościnnych ludzi, z żyjących na tych terenach plemion Dża’alin, Bedarija oraz Kawahla (fot. 3).

 

 

Fot. 3 Prezentacja ceramicznych naczyń zasobowych używanych w gospodarstwach północnego Kordofanu (fot. Piotr Maliński).

 

W trakcie badań napotkaliśmy szereg osób, które były niezmiernie pomocne w realizacji projektu. Mieliśmy spotkanie z gubernatorem prowincji Kordofan Północny, panem Muttasimem Mirghani Zaki-Eddin, kilka spotkań z panią Minister Informacji, Kultury i Turystyki, Dr Sulma Altahir Alnoor, tradycyjnym przywódcą plemion w rejonie Sodiri - Abd Allah Mohamed Fadual Aluisr. Za pomyślność naszej wyprawy pomodlił się szejch, bractwa sufickiego, Drogi 90 Szejchów, Seif Ed-Din (co na język polski można tłumaczyć jako „Miecz Wiary”). Sudańskie rodziny uczestników ekspedcyji również zawsze były gotowe nas gościć.

Początek współpracy Polsko-Sudańskiej w tym projekcie jest bardzo obiecujący. Niesamowita pomoc ze strony władz sudańskich wręcz zachęca do dalszych działań. Aby choć częściowo odwdzięczyć się za tę otwartość, przekazaliśmy szkole w Sodiri (fot. 4) zestawy artykułów szkolnych i pomocy dydaktycznych przywiezione z Polski. Natomiast w przyszłości chcielibyśmy współpracować z tą placówką rozwinąć chociażby wysyłając tam etnologów lub arabistów z UAM.

 

Fot. 4 W klasie dla najmłodszych uczniów w szkole w Sodiri (fot. Łukasz Banaszek)

 

Dalsze informacje o Ekspedycji można znaleźć na stronie www.sudan.archeo.edu.pl

Zapraszamy do obejrzenia filmów o Ekspedycji pod adresami: http://www.youtube.com/watch?v=jZGV0Gn6eBw

http://www.kamereon.pl/pl/firma/off/dunia_keda.html

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. Mariusz Drzewiecki archeolog, fortyfikacje Instytut Prahistorii UAM
2. prof. Włodzimierz Rączkowski archeolog Instytut Prahistorii UAM
3. Ali Elmirghani Ahmed archeolog Instytut Prahistorii UAM
4. Paweł Polkowski archeolog, sztuka naskalna Instytut Prahistorii UAM, MAP
5. Piotr Maliński etnolog
6. Łukasz Banaszek archeolog, pomiary geodezyjne Instytut Prahistorii UAM
7. Ahmed Ahmed OsmanElmudawi Student archeologii, inspektor NCAM NCAM
8. Aisha Alnour Ministerstwo Informacji, Kultury i Turystyki Północnego Kordofanu
9. Mohamed AdamAlzpir Ministerstwo Informacji, Kultury i Turystyki Północnego Kordofanu
10. Adam Adamski student archeologii Instytut Prahistorii UAM
11. Adrian Chlebowski student archeologii Instytut Prahistorii UAM w Poznaniu

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014
Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl