Wcześniejsze

2014/2015 2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006

El-Zuma - Early Makuria Research Project

Wykopaliska w El-Zuma, sezon 2014

Instytucje uczestniczące w projekcie: Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, National Corporation for Antiquities and Museums (Sudan)

Okres prac na stanowisku: 15 stycznia 2014–15 marca 2014

Finansowanie: Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW (PCMA UW), Qatar–Sudan Archaeological Project (QSAP)

El-Zuma 2014
Cmentarzysko kurhanowe w El-Zuma zlokalizowane jest na najdalej na północny-zachód wysuniętym skraju dynamicznie rozrastającej się współczesnej wsi sudańskiej. Miejscowość, od której stanowisko wzięło swą nazwę, położona jest na wysokim prawym brzegu Nilu pomiędzy III i IV kataraktą. Stożki nasypów grobowych, do dziś budzące szacunek swymi rozmiarami wyraźnie odcinają się na tle charakterystycznej w tym rejonie zabudowy mieszkalnej. Od stuleci pobudzają
one wyobraźnię przemierzających te tereny podróżników i głodnych wiedzy naukowców.

Fig. 1. El-Zuma z lotu ptaka - fragment stanowiska (autorzy: A. Kamrowski, S. Lenarczyk).

Systematyczne badania archeologiczne prowadzone są na stanowisku od roku 2004. Do dziś prawie całe cmentarzysko zostało skrupulatnie przebadane. W sezonie wykopaliskowym 2014, prace objęły miedzy innymi pełną eksplorację tumulusa nr 26 (typ II), którego nasyp przetrwał do naszych czasów jedynie w formie szczątkowej, oraz odkopanie ceremonialnych tuneli tumulusów typu I o numerach 3, 6 i 8. Dokończono też prace wykopaliskowe w szybie grobu T.12, odkrytym i zabezpieczonym w sezonie poprzednim.

Fig. 2. Szyb tumulusa nr 26. Widok z góry (fot. T. Wojtczak).

Na szczególną uwagę zasługuje tunel prowadzący do komór grobowych tumulusa nr 6, którego odsłonięcie w sposób zdecydowany wsparło hipotezę o ceremonialnym charakterze podobnych konstrukcji stanowiących integralną część największych grobowców na stanowisku. Forma tego wykutego w skale tunelu, biegnącego na głębokości prawie 4 metrów pod poziomem gruntu, długiego na prawie 20 i szerokiego na 4 metry, znakomicie umieszcza go w szeregu monumentalnej architektury grobowej owych czasów. Zawartość komory, do której tunel prowadzi potwierdza wiele dotychczasowych przypuszczeń dotyczących zwyczajów pogrzebowych charakterystycznych tak dla samego cmentarza, jak i bardziej ogólnie dla tradycji funeralnych w okresie Early Makuria.

Fig. 3. Tumulus nr 6. Tunel (fot. A. Kamrowski).

Prace geodezyjno-topograficzne - zdjęcia z latawca, odpowiednio przetworzone przy wykorzystaniu najnowszego oprogramowania, uzupełnione m.in. pomiarami wykonanymi przy wykorzystaniu tachimetru i odręcznymi szkicami - pozwoliły na uzyskanie trójwymiarowej mapy badanego stanowiska w El-Zuma i weryfikację poprzednich pomiarów geodezyjnych. Analogiczne pomiary wykonano też na stanowisku kurhanowym w pobliskim El-Detti. Dzięki temu stworzona zastała solidna baza pod systematyczne badania tego cmentarzyska w kolejnych sezonach wykopaliskowych.

Fig. 4. Trójwymiarowa rekonstrukcja tumulusa nr 7 (autorzy: A. Kamrowski, Z. Kowarska, S. Lenarczyk).

Z roku na rok współczesne domy coraz ciaśniej otaczają stanowisko grożąc jego całkowitym wchłonięciem, a przejeżdżające pomiędzy tumulusami samochody są przyczyną naprężeń grożących całkowitym zniszczeniem konstrukcji podziemnych. W sezonie 2014, dzięki funduszom z Quatar Sudan Archaeological Project podjęto prace zabezpieczające teren stanowiska archeologicznego w El Zumie i poszerzono zakres prac przygotowujących cmentarzysko do zwiedzania. Re-lokowano też siedzibę lokalnych władz policji turystycznej, by umożliwić jej skuteczniejszy nadzór nad terenem stanowiska.

Fig. 5. Pierwsze betonowe słupy nowego ogrodzenia stanowiska (fot. A. Kamrowski).

W przyszłym sezonie głównym przedmiotem badań wykopaliskowych będzie cmentarzysko kurhanowe w El-Detti. Równolegle prowadzona będzie eksploracja na stanowisku w El-Zuma. Planowana jest także kontynuacja budowy ogrodzenia i prac rekonstrukcyjno-konserwatorskich na tej nekropoli.

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. dr hab. Mahmoud El-Tayeb archeolog, kierownik misji PCMA UW
2. Niamat Mohamed El-Hassan inspektor NCAM
3. dr Zenon Duda inżynier budownictwa/górnictwa emerytowany pracownik AGH
4. dr Karol Juchniewicz archeolog współpracownik PCMA UW
5. dr Urszula Wicenciak ceramolog PCMA UW
6. Ewa Czyżewska archeolog, dygitalizacja PCMA UW
7. Urszula Iwaszczuk archeozoolog współpracowniczka PCMA UW
8. Jolanta Juchniewicz inżynier budownictwa, pomiary geodezyjne nieafiliowana
9. Katarzyna Juszczyk-Futkowska archeolog współpracowniczka PCMA UW
10. Adam Kamrowski fotograf Muzeum Archeologiczne w Gdańsku
11. Zofia Kowarska archeolog, pomiary geodezyjne, digitalizacja współpracowniczka PCMA UW
12. Szymon Lenarczyk archeolog, pomiary geodezyjne, digitalizacja współpracownik PCMA UW
13. Robert Mahler archeolog, antropolog PCMA UW
14. Ewa Skowrońska archeolog współpracowniczka PCMA UW
15. Tomasz Wojtczak fotograf nieafiliowany
16. Łukasz Zieliński archeolog, metaloznawca współpracownik PCMA UW

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014
Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl